Dziennikarstwo w erze AI. Dlaczego odbiorcy wolą ludzi od maszyn

ilustracja: DALL-E

Rozwój generatywnej sztucznej inteligencji (AI) stawia tradycyjne media i dziennikarstwo przed nowym wyzwaniem. Według raportu Generative AI and News Report 2025, opublikowanego przez Reuters Institute for the Study of Journalism, ponad połowa respondentów z sześciu krajów uważa, że media często korzystają z AI. Autorzy raportu - Felix Simon, Rasmus Kleis Nielsen i Richard Fletcher - podkreślają jednak, że tylko niewielki odsetek odbiorców akceptuje pełną automatyzację treści informacyjnych.

W badaniu przeprowadzonym przez YouGov między czerwcem a lipcem 2025 roku w Argentynie, Danii, Francji, Japonii, Wielkiej Brytanii i USA, autorzy raportu analizowali postrzeganie AI w kontekście mediów. Wyniki ukazują społeczeństwo na rozdrożu - korzystające z narzędzi AI, ale niegotowe, by oddać jej pełną kontrolę nad informacją.

Tylko 12% ludzi chce newsów tworzonych wyłącznie przez AI

Badanie pokazuje wyraźny „komfortowy rozdziew” między akceptacją wiadomości tworzonych przez ludzi a tych generowanych przez maszyny. Tylko 12% badanych czuje się komfortowo z treściami tworzonymi w pełni przez AI. Gdy człowiek kontroluje proces, akceptacja rośnie do 21%, a przy wiodącej roli dziennikarza i wsparciu AI - aż do 43%. Zdecydowanie najwięcej osób (62%) preferuje wiadomości tworzone całkowicie przez ludzi.

Co ciekawe, im mniej widoczna rola AI, tym większa akceptacja. Użytkownicy najczęściej tolerują zastosowanie AI w zadaniach „zaplecza redakcyjnego”:

• 55% akceptuje użycie AI do poprawy gramatyki i ortografii,
• 53% - do tłumaczeń,
• tylko 30% - do przeredagowywania tekstu pod różne grupy odbiorców,
• zaledwie 19% - do tworzenia sztucznych prezenterów lub autorów.

Między tymi wartościami nie występują duże różnice demograficzne, co sugeruje ogólną rezerwę wobec AI jako frontowego „narratora” newsów.

Ludzie zauważają AI w redakcjach, ale rzadko w samych treściach

W 2025 roku wzrosło przekonanie, że dziennikarze korzystają z generatywnej AI. Najczęściej respondenci wskazywali na edytowanie tekstów, pomoc w tłumaczeniach i tworzenie nagłówków jako obszary aktywności AI. Mimo to 60% odbiorców twierdzi, że nie zauważa AI w codziennej konsumpcji newsów, co może wynikać z braku oznaczeń lub subtelnej integracji technologii.

Tylko 19% badanych codziennie widzi oznaczenia informujące o użyciu AI. Zestawiając to z faktem, że 77% respondentów deklaruje codzienne korzystanie z wiadomości, otrzymujemy wyraźny kontrast między rzeczywistą ekspozycją a jej percepcją. Może to rodzić pytania o przejrzystość w redakcjach.

Rodzaj użycia AI w redakcjach	Akceptacja społeczna
Edycja gramatyczna i ortograficzna	55%
Tłumaczenia	53%
Przeredagowanie pod odbiorcę	30%
Sztuczny prezenter lub autor	19%

Mimo rosnącego wykorzystania AI w newsroomach, społeczne zaufanie do tego procesu nadal kuleje. Tylko 33% badanych uważa, że dziennikarze rutynowo sprawdzają treści wygenerowane przez AI przed publikacją. Ten odsetek wzrasta w Argentynie (44%) i Japonii (42%), ale w Wielkiej Brytanii spada do zaledwie 25%.

Młodzi korzystają z AI, by zrozumieć wiadomości

Nowym trendem zauważonym w raporcie Generative AI and News Report 2025 jest rosnące wykorzystanie AI jako pomocnika w zrozumieniu i interpretacji wiadomości, zwłaszcza wśród najmłodszych odbiorców. Choć tylko 6% badanych deklaruje cotygodniowe korzystanie z AI do celów informacyjnych, to aż 48% z nich w wieku 18-24 lat używa narzędzi generatywnych, aby uprościć treść wiadomości. Dla porównania - tylko 27% osób w wieku 55+ sięga po taką pomoc.


Pozostałe sposoby wykorzystania AI do pracy z newsami:

• 54% pyta o najnowsze wiadomości,
• 47% zadaje pytania uzupełniające,
• 40% prosi o streszczenie treści,
• 37% ocenia źródła informacji.

Jednak ogólnie rzecz biorąc, odbiór takich funkcji nadal pozostaje niszowy, a społeczeństwo traktuje AI bardziej jako narzędzie pomocnicze niż źródło wiedzy.

Zaufanie do AI niższe niż do dziennikarzy

Autorzy raportu zwracają uwagę na wyraźną różnicę w poziomie zaufania do klasycznego dziennikarstwa i do generatywnej AI. W każdej z sześciu badanych krajów - z wyjątkiem Argentyny - zaufanie do ChatGPT jako źródła informacji było niższe niż zaufanie do tradycyjnych mediów.

model AI	poziom zaufania
ChatGPT	29%
Google Gemini	18%
Microsoft Copilot	12%
Meta AI	12%

W tym kontekście warto przytoczyć przykład Wielkiej Brytanii, gdzie tylko 25% respondentów uważa, że dziennikarze sprawdzają wygenerowane przez AI treści, i jednocześnie to jedyny kraj, w którym więcej osób deklaruje brak zaufania do ChatGPT niż jego posiadanie.

• Ludzie ufają bardziej redakcjom niż botom.
• Spodziewają się większej odpowiedzialności po uznanych markach.
• Wciąż cenią ludzką kontrolę nad procesem publikacji.
• Sceptycznie patrzą na automatyczne podsumowania i prezenterów AI.
• Zwracają uwagę na brak przejrzystych oznaczeń treści generowanych przez AI.

Choć technologia rozwija się w błyskawicznym tempie, klasyczne dziennikarstwo nie zostało jeszcze zdetronizowane. To właśnie zaufanie i przejrzystość pozostają największym kapitałem redakcji w erze sztucznej inteligencji.

***
Raport "Generative AI and News Report 2025" powstał na podstawie badania przeprowadzonego przez YouGov na zlecenie Reuters Institute for the Study of Journalism i Uniwersytetu Kopenhaskiego. Ankietę online zrealizowano między czerwcem a lipcem 2025 roku w sześciu krajach: Argentynie, Danii, Francji, Japonii, Wielkiej Brytanii i USA. Próba obejmowała ok. 2000 osób w każdym kraju i została dobrana tak, by odzwierciedlać strukturę demograficzną populacji. Pełna treść dostępna jest na stronie Reuters Institute