Najtragiczniejszy rok dla dziennikarstwa. 124 ofiary śmiertelne w 2024

ilustracja: DALL-E

Co najmniej 124 dziennikarzy i pracowników mediów zginęło w ubiegłym roku. To więcej niż w 2007 roku, gdy wojna w Iraku pochłonęła niemal połowę z 113 ofiar wśród reporterów. Aż 85 osób straciło życie w strefie konfliktu izraelsko-palestyńskiego. Łącznie udokumentowane zostały w 16 krajach. Najwięcej w:

Kraj	Liczba zabitych dziennikarzy w 2024
Strefa Gazy	82
Sudan	6
Pakistan	6
Meksyk	5
Syria	4
Myanma	3
Irak	3
Haiti	2

Więcej konfliktów na świecie oznacza większe zagrożenie dla dziennikarzy. Liczba wojen, zarówno politycznych, jak i kryminalnych, podwoiła się w ciągu ostatnich pięciu lat.

Baza danych zabitych dziennikarzy CPJ jest podzielona na dwie główne kategorie: "potwierdzona" i "niepotwierdzona". Zgony są klasyfikowane jako "potwierdzone", gdy dowody wskazują, że dziennikarz został zabity w związku ze swoją pracą, niepotwierdzone, gdy nie ma wystarczających informacji, aby ustalić motyw zabójstwa.

Kto ginie na pierwszej linii?

Wśród ofiar znaleźli się zarówno reporterzy zatrudnieni przez duże organizacje, jak i freelancerzy, którzy często podejmują największe ryzyko. Aż 43 ze 124 zabitych w 2024 roku to niezależni dziennikarze.

• 31 freelancerów zginęło w Strefie Gazy, gdzie wielu dziennikarzy straciło pracę po zniszczeniu ich redakcji.
• Niezależni reporterzy częściej są pozbawieni sprzętu ochronnego i wsparcia finansowego.
• W 2024 roku CPJ udzieliło pomocy finansowej 114 freelancerom, o 31 więcej niż rok wcześniej.

W Gazie praca freelancerów była szczególnie istotna, ponieważ izraelska armia ograniczyła dostęp zagranicznych dziennikarzy do Strefy. Ich relacje stały się głównym źródłem informacji dla światowych mediów.

wskaźnik	2024	poprzedni tragiczny rekord
Łączna liczba zabitych dziennikarzy	124	113 (2007)
Łączna liczba zabójstw powiązanych z pracą	103	81 (2023)
Najwyższa liczba dziennikarzy zabitych w jednym kraju	85	78 (2023)
Liczba zabitych freelancerów	43	24 (2013)

Tragiczne wskaźniki, opublikowane w najnowszym raporcie specjalnym CPJ, były najwyższe we wszystkich możliwych, monitorowanych kategoriach.

Celowe zabójstwa dziennikarzy i drony jako broń

Nie wszyscy reporterzy giną w wyniku ostrzału lub nalotów. CPJ udokumentowało co najmniej 24 przypadki celowych zabójstw dziennikarzy w 2024 roku.

Przykładem jest Hamza Al Dahdouh, operator kamery Al Jazeery, który zginął 7 stycznia w izraelskim ataku dronowym w Gazie. Towarzyszył mu niezależny reporter Mustafa Thuraya. Obaj wracali z relacji o uchodźcach, gdy ich samochód został trafiony.

Kolejną ofiarą był 27-letni Ismail Al Ghoul, dziennikarz Al Jazeera Arabic TV, który wraz z kolegą Rami Al Refee zginął w lipcu w izraelskim ataku dronowym na ich pojazd.CPJ podkreśla, że morderstwa dziennikarzy to efekt rosnącej bezkarności. Im mniej śledztw i wyroków skazujących, tym większa liczba ofiar w kolejnych latach.

Raport specjalny CPJ wskazuje również , że coraz więcej dziennikarzy ginie w atakach dronowych.

• 4 z 10 celowych zabójstw w Gazie dokonano za pomocą dronów.
• W Iraku i Syrii drony tureckie zabijały reporterów podejrzewanych o kontakty z kurdyjskimi bojownikami.
• W Pakistanie dziennikarze padali ofiarami ataków powiązanych z działalnością ekstremistów.

W Mjanmie dziennikarze zaczęli być traktowani jak wrogowie reżimu. Win Htut Oo i Htet Myat Thu zostali zastrzeleni w sierpniu przez siły wojskowe w swoim domu.

Kraje, które nie chronią reporterów

Niektóre rządy nie tylko nie ścigają sprawców, ale wręcz próbują tuszować zbrodnie przeciwko dziennikarzom. CPJ podaje kilka przykładów:

• Izrael regularnie oskarża zabitych reporterów o współpracę z organizacjami terrorystycznymi.
• Pakistan przez lata ignorował śledztwa w sprawie zabójstw dziennikarzy.
• Mjanma uznaje reporterów za wrogów państwa i zwalcza niezależne media.
• Meksyk pozostaje jednym z najniebezpieczniejszych krajów dla dziennikarzy, a tamtejsze władze rzadko prowadzą skuteczne dochodzenia.

Raport specjalny CPJ za 2024 podkreśla, że systematyczna bezkarność zachęca do kolejnych ataków na dziennikarzy i sprawia, że liczba ofiar rośnie z każdym rokiem.

***
Cały raport specjalny Committee to Protect Journalists dostępny jest na stronie https://cpj.org/