Możliwości współpracy mediów polskich i ukraińskich

W dniach 25-26 listopada 2009 roku odbyły się polsko-ukraińskie warsztaty dziennikarskie organizowane w ramach Studium Dziennikarstwa Europejskiego (SDE) w Natolinie pod hasłem „Zaangażowanie Polski na Ukrainie. Możliwości współpracy mediów polskich i ukraińskich”. Projekt ten był współfinansowany w ramach programu polskiej pomocy zagranicznej Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP w 2009 r. i projektu pod nazwą „Perspektywa Unijna i Euro-Alantycka w ukraińskich mediach. Bariery i możliwości rozwoju”.

W pierwszym panelu zatytułowanym „Zaangażowanie Polski na Ukrainie – strategia, projekty i plany na przyszłość” Andrzej Cieszkowski, pełnomocnik Ministra Spraw Zagranicznych ds. Partnerstwa Wschodniego przedstawił ideę zewnętrznego partnerstwa w UE. Partnerstwo Wschodnie to pierwsza polska inicjatywa, wprowadzona do systemu stosunków zewnętrznych Unii Europejskiej, skierowana do Armenii, Azerbejdżanu, Białorusi, Gruzji, Mołdawii oraz Ukrainy. Celem jest polityczne stowarzyszenie z UE, ale także pełna integracja gospodarcza i umowy o wolnym handlu. Cel do osiągnięcia z sześcioma państwami Partnerstwa Wschodniego to pełna liberalizacja wizowa, a także dostosowanie reguł rządzących w Partnerstwie Wschodnim do reguł UE. Inicjatywami flagowymi Partnerstwa Wschodniego jest zintegrowany program zarządzania granicami, system wsparcia dla małych i średnich przedsiębiorstw, system zwalczania katastrof naturalnych, regionalne rynki elektryczności, odnawialne źródła energii oraz wydajność energetyczna.

Natomiast Anna Kostrzewa, wicedyrektor Departamentu Wschodniego MSZ przybliżyła inicjatywę stypendiów ufundowanych przez rząd polski dla Ukraińców studiujących w Kolegium Europejskim w Natolinie. Stwierdziła, że powstaje także Forum Obywatelskie, którego celem jest zajęcie się sprawami historycznymi, współpracą/dialogiem w kontaktach polsko-ukraińskich, a nie ograniczanie się do wystawiania pomników.

W dalszej części warsztatów Volodymyr Pavliv z Ukraińskiego Katolickiego Uniwersytetu we Lwowie przedstawił działalność ukraińsko-polskiego klubu dziennikarzy, który prowadzi monitoring prasy ukraińskiej pod kątem stosunków polsko-ukraińskich. Nie badane są jednak newsy, tylko komentarze, image, nastroje. Główne tezy z analizy zawartości to fakt, że opisuje się kontrowersyjne akcje (np. zniszczenie pomnika żołnierzy UPA, wycieczkę rowerzystów tropem Bandery). Nacisk kładzie się jednak przede wszystkim na zagadnienia najbliższe odbiorcom ukraińskim, związane ze strefą małego ruchu granicznego, problemami przed konsulatem we Lwowie, a także wspólnymi przygotowaniami do Euro 2012. Najwięcej o Polsce pisze się na zachodzie Ukrainy, mniej publikuje prasa centralna, a w sposób bardzo powściągliwy dziennikarze wypowiadają się o sprawach polskich na wschodzie Ukrainy.

W dyskusji stwierdzono, że właściciele mediów na Ukrainie to przede wszystkim politycy i biznesmeni prorosyjscy, co także znajduje swoje odzwierciedlenie w jakości przekazywanych informacji. Natomiast Polska stała się wzorem, jeżeli chodzi o pomoc czerpaną z Unii Europejskiej. Okazuje się, że jesteśmy liderami pod względem pomocy udzielonej przez UE. „Działką rekordzistką” jest działanie 4.4. czyli innowacyjna gospodarka, a następnie wspieranie działalności gospodarczej poprzez e-biznes (działanie 8.1).

Podczas drugiego panelu pod hasłem „Jakie zmiany zaszły w Polsce dzięki funduszom europejskim” Agnieszka Ostrowska, dziennikarka TVP, autorka programów o polskich beneficjentach pomocy unijnej, zaprezentowała przykładowe fragmenty programu „Pejzaż z Europą w tle”, realizowanego przez Telewizję Polską od ponad 8 lat. Program nagrywany jest poza dużymi miastami, przedstawia projekty, które dają szansę rozwoju zwykłym ludziom, grupom marginalizowanym społecznie. Podczas dyskusji uczestnicy warsztatów przedstawili przykłady zmian, jakie zaszły w poszczególnych regionach Polski, dzięki funduszom europejskim.

W drugim dniu warsztatów w panelu pierwszym Victoria Siumar, dziennikarka „Ukraińskiej Prawdy”, szefowa Instytutu Masowej Informacji oraz Anna Kuźma, p.o. kierownika Redakcji Informacyjno-Publicystycznej Portalu Internetowego Polskiego Radia SA przedstawiły źródła wiedzy o Ukrainie dla mediów polskich. Zaakcentowały, że na Ukrainie popularne jest pisanie artykułów za pieniądze. Ukraińscy dziennikarze dali się skorumpować, powszechne jest drukowanie reklam bez odpowiedniego ich oznaczania.

Natomiast Natalia Bryźko-Zapór, dyrektor PAP stwierdziła, że jej agencja chce relacjonować podczas Euro 2012 nie tylko wydarzenia sportowe, ale także ciekawostki, wiadomości lokalne. Ukraińskie media powinny być bardziej aktywne w przekazywaniu szerszej informacji, by nie było chaosu informacyjnego.

W kolejnych częściach warsztatów uczestnicy wymieniali się doświadczeniami z zakresu współpracy polsko-ukraińskiej, także poprzez pryzmat związków partnerskich miast. W dyskusjach podkreślano, że współpraca mediów lokalnych z terenów przygranicznych oraz związanych z Ukrainą poprzez związki partnerskie powinna opierać się na systematycznych kontaktach.

Wszelkiego typu inicjatywy nie mogą kończyć się wraz z kolejnymi wyborami samorządowymi. Natomiast przy informowaniu o Euro 2012 ważna jest współpraca dziennikarzy ukraińsko-polskich, związki interpersonalne, by przeciwdziałać ewentualnym manipulacjom po obydwu stronach. Akcentowano, że konieczne jest stawianie czoła historycznym konfliktom, uszanowanie wrażliwości obywateli. Dyskusja polsko-ukraińska nie powinna tworzyć atmosfery, w której możliwe będą prowokacje, nie zmienimy historii – podsumowywali uczestnicy warsztatów.

Warsztaty niewątpliwie stworzyły unikalną możliwość dyskusji dziennikarzy ze strony polskiej i ukraińskiej. Była to także okazja do integracji i nawiązania kontaktów, które zapewne w przyszłości zaowocują systematyczną współpracą.