menu
tygodnik internetowy
ISSN 2544-5839
zamknij
Przegląd prasy 24/7. O czym szumią media

7.04.2025 Rynek medialny

Czy robot może być dobrym szefem? Naukowcy z SWPS to sprawdzili

SWPS

Czy robot może skutecznie zarządzać zespołem? Badacze z Uniwersytetu SWPS sprawdzili, co się dzieje, gdy to robot zostaje szefem. Badania pokazują, że choć maszyny potrafią wzbudzać posłuszeństwo, nie dorównują ludziom pod względem autorytetu i efektywności. Skutki są intrygujące.

Read this article English edition in Global Edition

Czy robot może być dobrym szefem? Naukowcy z SWPS to sprawdziliilustracja: DALL-E

Jak robot sprawdza się jako szef w pracy? Wyniki badań polskich naukowców opublikowane w Cognition, Technology & Work sugerują, że chociaż roboty mogą wzbudzać posłuszeństwo, nie jest ono tak silne jak w przypadku ludzi. Poziom uległości wobec nich jest generalnie niższy niż wobec ludzkich autorytetów, a wydajność pracy pod nadzorem robota jest mniejsza.

– Dla pracodawców i działów HR oznacza to konieczność brania pod uwagę psychologicznych aspektów wdrażania robotów w środowisku pracy – ich percepcji jako autorytetu, zaufania do nich oraz potencjalnych oporów wobec wykonywania poleceń - mówi psycholog, dr Konrad Maj z Uniwersytetu SWPS, kierownik Centrum Innowacji Społecznych i Technologicznych HumanTech.

Robot autorytetem?


Rozwój robotyki doprowadził do sytuacji, w której roboty coraz częściej pełnią role kojarzone z autorytetem, np. w edukacji, służbie zdrowia czy egzekwowaniu prawa. Badaczy zaintrygowało to, w jakim stopniu społeczeństwo zaakceptuje roboty jako figury autorytetu.

Wykazaliśmy, że ludzie przejawiają znaczący poziom posłuszeństwa wobec humanoidalnych robotów pełniących funkcję autorytetu, choć jest on nieco niższy niż wobec ludzi (63 proc. vs. 75 proc.). Jak pokazał eksperyment, ludzie mogą wykazywać spadek motywacji wobec maszyn nadzorujących pracę – w naszych badaniach uczestnicy wykonywali powierzone im zadanie wolniej i mniej efektywnie pod nadzorem robota. To oznacza, że automatyzacja niekoniecznie zwiększa efektywność, jeśli nie jest właściwie zaplanowana pod kątem psychologicznym - ocenia dr Maj.


Psycholog nowych technologii dodaje: - Wygląda na to, że nie wystarczy jedynie człowieka - nadzorcy zastąpić robotem. Należałoby zawsze zweryfikować, czy ludzie będą go chcieli słuchać. Trzeba też za każdym razem brać pod uwagę kulturę danej organizacji, ale również specyfikę danego kraju. Nie można też zapominać o różnych kwestiach etycznych związanych z odpowiedzialnością za decyzje podejmowane przez roboty, a także o konieczności szkolenia pracowników w zakresie interakcji z nimi.

Przebieg badania


Badanie zrealizowano w laboratorium Uniwersytetu SWPS, a przeprowadzali je naukowcy z tej uczelni - dr Konrad Maj, dr hab., prof. Uniwersytetu SWPS Tomasz Grzyb i prof. dr hab. Dariusz Doliński i mgr Magda Franjo. Uczestnicy zostali zaproszeni do laboratorium i losowo przydzieleni do jednej z dwóch grup badawczych: z robotem Pepper lub z człowiekiem pełniącym rolę eksperymentatora.

Zadaniem była zmiana nazw plików na komputerze. Jeśli uczestnik wykazywał oznaki niechęci do kontynuowania (np. przerwa w pracy trwająca ponad 10 sekund), robot lub eksperymentator używał werbalnych zachęt.

  • Średni czas zmiany rozszerzenia jednego pliku był krótszy pod nadzorem człowieka i wynosił 23 sekundy,
  • podczas gdy w badaniu z robotem czas ten wydłużył się aż do 82 sekund.
  • Średnia liczba zmienionych plików w pierwszym wariancie wyniosła 355, a w drugim było to o prawie 37 proc. mniej - 224.

Relacje człowiek-robot


Eksperymenty wskazują na złożoność interakcji człowiek-robot oraz rosnącą rolę robotów w społeczeństwie. Badania prezentują, że antropomorficzne cechy robotów wpływają na poziom zaufania i posłuszeństwa. Roboty bardziej przypominające ludzi są postrzegane jako bardziej kompetentne i godne zaufania. Z drugiej strony, zbyt wysoka antropomorfizacja może wywoływać efekt „doliny niesamowitości” (ang. uncanny valley), co skutkuje obniżeniem zaufania i komfortu w interakcji. Dr Maj zwraca uwagę, że wyjaśnień tego fenomenu jest kilka:

- Jeśli maszyna posiada wyraźne cechy ludzkie, ale wciąż ujawnia różne niedoskonałości, wywołuje to konflikt poznawczy – gubimy się, jak to coś traktować, nie wiemy, jak się mamy wobec czegoś takiego zachować. Ale można również mówić o konflikcie emocji: fascynacja i podziw miesza się z rozczarowaniem i lękiem. Z kolei zwolennicy wyjaśnienia ewolucyjnego twierdzą, że człowiek jest zaprogramowany na unikanie różnych patogenów i zagrożeń, a robot, który udaje człowieka, ale wciąż nie jest w tym doskonały, może wydawać się niebezpieczny. Dlaczego? Bo wygląda jak ktoś chory, zaburzony czy niezrównoważony.

REKLAMATania Książka
Równocześnie nadawanie pewnych cech ludzkich robotowi może pomóc we współpracy z maszyną – jesteśmy przecież przyzwyczajeni do pracy z ludźmi.

– Robot, który wygląda jak człowiek i komunikuje się jak człowiek staje się dla nas po prostu łatwy w obsłudze. Ale jest też ciemna strona tego medalu – jeśli będziemy tworzyć roboty bardzo podobne do ludzi, przestaniemy widzieć granice – ludzie zaczną się z nimi przyjaźnić, domagać się przyznawania różnych praw, a może nawet brać z nimi w przyszłości śluby. Roboty humanoidalne w dłuższej perspektywie mogą oddalić ludzi od siebie. Pojawi się również więcej nieporozumień i niechęci – a to dlatego, że roboty posiadane w domu będą spersonalizowane, zawsze dostępne, empatyczne w komunikacji i wyrozumiałe. Ludzie tak dopasowani nie są - zwraca uwagę dr Konrad Maj.

Człowiek, robot i etyka


Bardzo wątpliwe etycznie jest zatem nadmierne uczłowieczanie robotów, tak by wywoływały wrażenie posiadania intencji, emocji i ludzkiej tożsamości. To może doprowadzić do sporego zamieszania społecznego, kulturowego i prawnego.

– Istnieje uzasadniona obawa, że osoby spędzające więcej czasu na interakcjach z inteligentnymi robotami mogą unikać kontaktów społecznych, co w dłuższej perspektywie może prowadzić do wykluczenia i kłopotów ze zdrowiem psychicznym. Ale ten problem jest dopiero przez naukowców badany, bo mówimy o technologiach, które rozwinęły się znacząco dopiero w ostatnich latach. Oczywiście kontakty z różnymi agentami AI – chatbotami czy humanoidalnymi robotami mogą stanowić wsparcie czy źródło wiedzy dla osób samotnych, starszych, chorych, ale dla pełni zdrowia psychicznego człowiek potrzebuje człowieka – wskazuje psycholog z Uniwersytetu SWPS.

Zaznacza równocześnie, że istnieje też pewne ryzyko w zastosowaniu robotów w środowisku pracy:

Skoro, jak wynika z naszych badań, ludzie są skłonni podporządkowywać się robotom, ale nadal wykazują większą efektywność pod ludzkim nadzorem, to oznacza, że interakcje z ludźmi mają istotny wpływ na naszą motywację do działania. Jeśli robotów w danym zakładzie pracy będzie coraz więcej, może to spowodować mniejsze zaangażowanie w wykonywaną pracę, mniejszą satysfakcję z pracy i mniejszą efektywność. Oczywiście tak się nie musi wydarzyć, jeśli robotyzacja przeprowadzona zostanie w sposób przemyślany – partycypacyjny, poparty badaniami i uzasadniony potrzebami - konkluduje dr Maj.

***

źródło: Uniwersytet SWPS

Więcej o badaniu:
Maj, K., Grzyb, T., Dariusz Doliński, & Franjo, M. (2025). Comparing obedience and efficiency in tedious task performance under human and humanoid robot supervision. Cognition Technology & Work.
https://doi.org/10.1007/s10111-024-00787-1

Udostępnij znajomym:

dodaj na Facebook prześlij przez Messenger dodaj na Twitter dodaj na LinkedIn

PRZERWA NA REKLAMĘ
Czytaj prasę w PDF

Najnowsze w dziale Rynek medialny:

Kobiety w mediach 2025. Władza w redakcjach nie zna równości

KFi
Tylko 27% redaktorów naczelnych w mediach to kobiety, mimo że stanowią 40% dziennikarzy. W 9 z 12 krajów analizowanych przez Reuters Institute, kobiety w mediach rzadziej awansują. Wygląda na to, że równość w redakcjach nie nadąża za społeczeństwem. A różnic jest znacznie więcej.

Treści od użytkowników w sieci. Pole minowe dla dziennikarzy

Krzysztof Fiedorek
Ponad 40% internautów ocenia wiarygodność informacji na bazie liczby polubień i wyświetleń. Tradycyjne kanały są pierwszym źródłem newsów tylko dla co piątego z nas. Raport Reuters Institute pokazuje skalę i ryzyka, jakie User Generated Content niesie dla mediów. I podpowiada, jak nie wpaść w pułapkę.

Social media w 2025. Różnice pokoleniowe widać jak na dłoni

KFi
Coraz więcej osób deklaruje, że zmniejsza czas spędzany w social mediach. I choć nie oznacza to masowego odpływu, trend jest wyraźny. Z najnowszego raportu GWI wynika, że już 31% użytkowników deklaruje ograniczanie czasu w mediach społecznościowych. Między wierszami widać też frustrację.

Podobne artykuły:

Media lokalne czy ogólnopolskie? Gdzie publikacja bardziej się opłaca

Piotr Ślusarczyk
Komunikat zamieszczony przez chwilę na stronie głównej wielkiego medium, czy ta sama informacja widniejąca przez cały dzień w wielu lokalnych? Pierwsze opcja będzie wyglądać znacznie atrakcyjniej w oczach przełożonego czy klienta, ale może większe przełożenie na biznes będzie mieć dziś to drugie.

Telewizje lokalne w Polsce 2023. Raport Krajowego Instytutu Mediów

Krzysztof Fiedorek
W ubiegłym roku średni łączny zasięg lokalnych stacji telewizyjnych wynosił 4,3 miliona widzów. Najchętniej miejscową telewizję oglądają mieszkańcy Wielkopolski, Śląska i Dolnego Śląska. Z raportu rocznego KIM wynika, że wśród widzów przeważają kobiety i osoby w wieku 65+.

Korespondent wojenny Magdalena Hodalska

Magdalena Hodalska
Fragment książki "Korespondent wojenny. Ofiarnik i ofiara we współczesnym świecie" Magdaleny Hodalskiej, wydanej nakładem Wydawnictwa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Polecam lekturę całości!

Prognozy dla e-commerce w Polsce. Trendy na 2024 i co dalej?

Krzysztof Fiedorek
W 2024 roku e-commerce w Polsce osiąga nowe szczyty, z coraz większą liczbą konsumentów regularnie dokonujących zakupów online. Raport „Nawyki e-zakupowe Polaków 2024”, opracowany przez analityków SAMOSEO analizuje aktualne trendy i stawia prognozy na najbliższą przyszłość branży.

więcej w dziale: Rynek medialny

dołącz do nas

Facebook LinkedIn X Twitter TikTok Instagram Threads Youtube Google News Blue Sky Social RSS

Reporterzy.info - internetowy magazyn medioznawczy. Świat komunikacji od kuchni. Media, dziennikarstwo, PR i marketing. Dane, raporty, analizy, porady. Historia i rynek, prawo, fotografia, oferty pracy.


praca w mediach

Wydawca, redaktor
praca stacjonarna i online Dziennikarz, reporter
oferty mediów lokalnych, regionalnych i ogólnopolskich Grafik, Social Media, SEO, reklama
Warszawa • Białystok • Bydgoszcz • Gdańsk • Katowice • Kielce • Kraków • Lublin • Łódź • Olsztyn • Opole • Poznań • Rzeszów • Szczecin • Toruń • Wrocław • Zielona Góra • Praca zdalna Więcej

reklama

Acer



Sklep reportera

Sklep reportera

Niedrogie laptopy, notebooki i netbooki
Niedrogie laptopy, notebooki i netbooki
do pisania
Cyfrowe lustrzanki i aparaty kompaktowe
Cyfrowe lustrzanki i aparaty kompaktowe
dla fotoreportera
Książki i e-booki o mediach
Książki i e-booki o mediach
do czytania
Drony wideo i latające kamery
Drony wideo i latające kamery
dla pilota
Gimbale do stabilizacji wideo
Gimbale do stabilizacji wideo
dla operatora
Oprogramowanie i aplikacje
Oprogramowanie i aplikacje
dla twórców
więcej produktów


zajrzyj na nasz 👉 Youtube

Zobacz więcej 👇
#4Lines 4 a Good(?) Morning SHORTS
gazety w PDF i epub

Czytaj gazety w PDF i EPUB

Okładka Forbes
Forbes
Okładka Książki. Magazyn do Czytania
Książki. Magazyn do Czytania
Okładka Polityka
Polityka
Okładka Przegląd Sportowy
Przegląd Sportowy
Okładka Tygodnik Powszechny
Tygodnik Powszechny
Okładka Tygodnik Solidarność
Tygodnik Solidarność
więcej e-gazet

Reporterzy.info

Dla głodnych wiedzy

Nasze serwisy

Współpraca


© Dwornik.pl Bartłomiej Dwornik 2oo1-2o25