Jak rządy w Azji Południowej manipulują mediami. Raport IFJ

ilustracja: Bing AI

W regionie Azji Południowej, gdzie żyje ponad 1,8 miliarda ludzi, media pełnią fundamentalną rolę w kształtowaniu demokracji. Jednak, jak pokazuje raport „Artificial Independence: The Fight To Save Media and Democracy” opracowany przez Międzynarodową Federację Dziennikarzy (IFJ), niezależność prasy jest wciąż poważnie zagrożona. W latach 2023–2024 odnotowano 232 przypadki naruszeń praw dziennikarzy, a 15 z nich wciąż pozostaje w więzieniach. Raport ukazuje również, jak finansowe, polityczne i technologiczne naciski wpływają na stan mediów w regionie.

Kryzys finansowy w mediach

Media w Azji Południowej walczą o przetrwanie w trudnych warunkach gospodarczych. Raport IFJ podkreśla, że kryzys finansowy pogłębia trudności dziennikarzy, zmuszając wielu do opuszczenia zawodu. W Afganistanie sytuacja jest dramatyczna – od 2021 roku liczba dziennikarzy zmniejszyła się o ponad 60%. Bhutan także odnotował masowy odpływ kadry medialnej z powodu niskich wynagrodzeń i braku perspektyw.

• W Nepalu ponad 240 mediów zamknęło działalność w 2023 roku.
• W Afganistanie liczba aktywnych kobiet-dziennikarek spadła z 2800 do zaledwie 700.
• W Bhutanie ponad 30% dziennikarzy porzuciło zawód w ciągu ostatnich pięciu lat.

Kraj	Spadek liczby dziennikarzy (2021–2023)	Liczba zamkniętych mediów w 2023
Afganistan	60%	150
Nepal	243	240
Bhutan	30%	20
Indie	20%	75
Pakistan	25%	120
Bangladesz	35%	50
Sri Lanka	40%	30

Przemoc i represje wobec dziennikarzy

Ataki na dziennikarzy to stały element krajobrazu politycznego w regionie. Raport IFJ wskazuje na eskalację przemocy w Bangladeszu, gdzie w 2023 roku zaatakowano 30 dziennikarzy podczas jednego protestu politycznego. W Pakistanie zginęło czterech dziennikarzy, a w Indiach coraz częściej dochodzi do fizycznych napaści na reporterów dokumentujących konflikty etniczne i społeczne.

• W Bangladeszu reporter Agence France-Presse został brutalnie pobity podczas relacjonowania zamieszek.
• W Pakistanie dziennikarze z regionu Balochistanu regularnie są celem ataków z użyciem broni.
• W Nepalu w 2023 roku zarejestrowano 45 przypadków naruszeń wolności prasy, w tym ataki na reporterów śledczych.

Polaryzacja polityczna i manipulacja mediami

Rządy w regionie coraz częściej używają mediów jako narzędzia propagandy. W Malediwach podczas wyborów prezydenckich w 2023 roku publiczne media otwarcie wspierały urzędującego prezydenta. Podobnie w Indiach rządząca partia BJP stosowała „zalecenia” dla mediów, by unikały tematów mogących „zakłócić porządek publiczny”.

Kraj	Nowe prawo ograniczające wolność słowa	Rok
Indie	Broadcasting (Services) Regulation Bill	2023
Sri Lanka	Ustawa o bezpieczeństwie w internecie	2024
Pakistan	Ustawa o ochronie danych osobowych	2023
Bangladesz	Przepisy dotyczące cyberprzestępczości	2022
Nepal	Social Media Regulation Bill	2023
Malediwy	Blokowanie niezależnych stron internetowych	2023
Afganistan	Ograniczenia w dostępie do informacji	2021

Kobiety w mediach

Raport IFJ podkreśla, że kobiety dziennikarki w regionie są szczególnie narażone na przemoc i dyskryminację. W Afganistanie muszą zakrywać twarze, a ich obecność na konferencjach prasowych jest marginalizowana. W Pakistanie kobiety stanowią zaledwie 5-30% zatrudnionych w mediach, a ich reprezentacja w związkach zawodowych jest minimalna.

• W Nepalu kobiety często nie otrzymują zleceń na ważne tematy, takie jak korupcja.
• W Sri Lance kobiety dziennikarki są częściej zwalniane w czasach kryzysu gospodarczego.
• W Malediwach ponad 25% kobiet-dziennikarek zgłosiło przypadki molestowania seksualnego w pracy.

Media cyfrowe jako przestrzeń walki o wolność

Rosnące znaczenie mediów cyfrowych w regionie to jeden z niewielu pozytywnych trendów. W Indiach portale takie jak Newslaundry czy Scroll odgrywają ważną rolę w ujawnianiu korupcji. W Pakistanie organizacja Digital Media Alliance of Pakistan zrzesza niezależne platformy, które coraz lepiej docierają do odbiorców.

Jednocześnie rządy starają się kontrolować tę przestrzeń. W Indiach wprowadzono przepisy umożliwiające blokowanie artykułów na podstawie „zagrożenia dla integralności państwa”. W Nepalu zakazano korzystania z TikToka podczas protestów społecznych.

Metodologia badania opierała się na analizie danych zebranych od maja 2023 do kwietnia 2024 przez Międzynarodową Federację Dziennikarzy (IFJ) i jej partnerów w regionie Azji Południowej. Wykorzystano raporty o naruszeniach praw mediów, wywiady z dziennikarzami oraz dane z organizacji monitorujących wolność prasy. Szczególną uwagę zwrócono na przypadki przemocy i represji. Cały raport można pobrać ze strony https://www.ifj.org/