3.03.2025 Prawo w mediach
Legal Design. Prawnicze teksty ludzkim głosem brzmią coraz wyraźniej
Sonia Stępień
Legal design jako metoda oraz - szerzej - filozofia - skupia się na rozwiązaniach przyjaznych człowiekowi. Odbiorca będący na końcu łańcucha procesu prawnego dostaje do ręki umowy, regulaminy i pisma, których często nie rozumie. Legal design chce to zmienić. I zmienia coraz skuteczniej.

Celem Legal design jest tworzenie bardziej zrozumiałych, użytecznych i angażujących dokumentów oraz usług prawnych. Dzięki legal design prawo staje się bardziej przystępne dla ludzi.
To musi się opłacać, albo…
Powszechnie wiadomo, że firmy i instytucje wprowadzają zmiany, gdy im się to opłaca, lub gdy są do tego zmuszone. Kwestię opłacalności każdy podmiot ocenia we własnym zakresie. Ale jeśli zmianę wymuszają przepisy, to jest to prawdziwy booster do rozwoju. I tak przedłużające się panele dyskusyjne na nielicznych do niedawna wydarzeniach poświęconych legal design, na których zwolennicy spierali się z oponentami na temat przyszłości tej metody, zupełnie zmieniły charakter, gdy weszły w życie nowe przepisy.
Do popularności legal design przyczyniła się m.in. ustawa o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze, w skrócie zwana „ustawą o dostępności”. Gdy banki dowiedziały się, że akt ten wchodzi w życie w czerwcu 2025 roku, w branży zapanowało poruszenie. Już wcześniej wewnętrzne zespoły, najczęściej pod kierunkiem dr hab. Tomasza Piekota z Pracowni Prostej Polszczyzny, zaczęły się szkolić z prostego języka i komunikacji dostosowanej do percepcji klienta. Teraz ten proces przyspieszył i firmy zaczęły intensywnie szukać sposobu na przejrzyste i proste przekazanie dokumentów m.in. dotyczących kredytów hipotecznych czy usług płatniczych. Wyszukiwania frazy „legal design” zaliczyły pik, a kancelarie specjalizujące się w świadczeniu usług projektowania dokumentów prawnych w metodzie „legal design” odnotowały wzrost zainteresowania swoimi usługami.
- Nie da się ukryć, że ustawa o dostępności wywołała poruszenie wśród instytucji zobowiązanych do spełnienia wymagań z niej wynikających. Zainteresowanie wzbudziły szczególnie sposoby na dostosowanie informacji kierowanej do konsumentów z wykształceniem średnim - czyli na poziomie biegłości językowej B2. Myślę, że duże instytucje, od lat przyzwyczajone do prawniczego żargonu w swoich ogólnych warunkach, regulaminach czy wzorcach umów nieco się przebudziły i zaczęły dostrzegać, że świat wokół bardzo się zmienił, i że w ślad za tymi zmianami powinna pójść komunikacja oraz wygląd treści dokumentów prawnych - mówi Katarzyna Armińska-Waszczyk z kancelarii Armińska Radcowie Prawni, która tworzy dokumenty prawne z wykorzystaniem metody legal design.
Dobry przykład idzie z góry
Kiedy wiatr zmian dmuchnął w skrzydła legal design, dobrze postrzegane zaczęło być posługiwanie się dokumentami stworzonymi w tej metodzie. Korzyści z uproszczenia formularzy, wniosków i pism zaczęły odnotowywać instytucje takie jak Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Ministerstwo Finansów, samorządy czy Rządowe Centrum Legislacji. Przedstawiciele tej ostatniej instytucji uczestniczyli w 4. Forum Legal Design, organizowanym przez Wyższą Szkołę Psychologii Społecznej we Wrocławiu, która prowadzi również studia podyplomowe na kierunku „Legal design thinking”.
Krótko po tym wydarzeniu pod hasłem „Od innowacji w biznesie do innowacji społecznej” w sieci pojawiły się deklaracje Rządowego Centrum Legislacji dotyczące wprowadzania elementów legal design do ustawodawstwa. Instytucja ta opublikowała także dokument zatytułowany „Prosty język z elementami legal designu w aktach prawnych” - jako darmowe kompendium dla każdego, kto w swojej praktyce urzędniczej lub prawniczej chce wprowadzić elementy legal design. Proste i zrozumiałe broszury dotyczące wypełniania formularzy na swojej stronie internetowej zamieściło także Ministerstwo Finansów.
Konferencje i szkolenia z legal design na stałe zagościły w kalendarzach
Oprócz rosnącej liczby konferencji, wydarzeń i webinarów poświęconych legal design, coraz łatwiej było znaleźć i wziąć udział w szkoleniu z tej dziedziny. Warto odnotować fakt, że dużą grupą odbiorców tych szkoleń są prawnicy. Ten trend pokazuje, że legal design jako metoda wzbudza coraz większe zainteresowanie i zatacza coraz szersze kręgi.
- W tym roku nasza kancelaria już po raz drugi będzie prowadziła szkolenie z legal design we współpracy z Rzeczpospolita Konferencje - mówi Katarzyna Armińska-Waszczyk. - O ile w pierwszej edycji skupialiśmy się na pokazywaniu przykładów ze świata i przedstawieniu ogólnych założeń dotyczących legal design, tak w tym roku będziemy już omawiać konkretne przykłady z Polski oraz pokazywać, co w tym obszarze zadziało się w naszym kraju. To pokazuje, jak bardzo metoda ta się rozwija, zyskuje nowych zwolenników i jak coraz więcej firm i instytucji zaczyna poszukiwać wsparcia w zakresie projektowania dokumentów prawnych, jakie daje m.in. nasza kancelaria - dodaje ekspertka.
Oczekiwania konsumentów. Gdy nowość zamienia się w „nową normalność”
Nie wiemy, czy metoda legal design rozwijałaby się tak dynamicznie, gdyby nie oczekiwania konsumentów. Jeszcze rok temu, prowadząc szkolenie z legal design, w głosach przedstawicieli firm można było usłyszeć wiele wątpliwości - „czy to jest coś dla mnie”, „czy mi się to opłaca”, „dlaczego mam za to płacić”?
Dziś wątpliwości zamieniają się w ciekawość, a ta prowadzi do realnych zmian. Klienci, którzy raz zobaczyli lub skorzystali z umów lub formularzy stworzonych z wykorzystaniem metody legal design, raczej nie będą już chcieli wracać do trudnych, zbitych, niezrozumiałych i nieczytelnych dokumentów prawnych. Coś, co jeszcze do niedawna wydawało się „czymś, co warto mieć”, dziś staje się dla odbiorców „nową normalnością”.
Dyskusje na internetowym aeropagu
Jednak prawdziwym papierkiem lakmusowym zmian jest dyskusja, jaka toczy się w sieci i w grupach zainteresowań. Na portalu LinkedIn zaczynają pączkować grupy dyskusyjne dotyczące legal design, a profile indywidualne takie jak Margaret Hagan (prekursorki metody), Stefani Passera czy Tessy Manuelo zyskują rzesze nowych obserwatorów.
W komentarzach wybrzmiewają entuzjastyczne opinie nowych wyznawców tej metody, przetykane niekiedy zdaniem malkontentów, którzy jednak w obliczu tych zmian coraz bardziej zostają zepchnięci na margines z łatką tych, którzy chcą zachować „status quo”. Podczas gdy większość pragnie zmian - także w obszarze aktów i dokumentów prawnych.
Czy 2025 rok będzie należał do legal design?
Trendy internetowe są jednoznaczne. W 2025 roku o legal design usłyszymy jeszcze częściej i jeszcze więcej. Jak będzie wyglądać ta dyskusja?
- W mojej ocenie zmieni się wydźwięk dyskusji o legal design. Z obszaru ogólnego, teoretycznego, przejdziemy do omawiania konkretnych rozwiązań i problemów, jakie niesie ze sobą praktyczne wdrażanie dokumentów prawnych nowej ery. Na warsztat zostaną wzięte procesy i narzędzia legal design. Będziemy się zastanawiać, jak przekonać decydentów do nowych rozwiązań i jak łagodzić opór zespołów, których członkowie nie do końca „czują” legal design. Spodziewam się, że takie kancelarie jak nasza, odnotują wzrost zapytań o usługi legal design, i że coraz więcej zapytań będzie się przekładać na konkretne projekty wdrożeniowe - mówi Katarzyna Armińska-Waszczyk.
Współczesne czasy potrzebują narzędzi dostosowanych do współczesnych odbiorców. Pokolenie 40-latków z przychylnością patrzy na dokumenty urzędowe i prawne, które ułatwiają im prowadzenie biznesu, bo są proste, jasne, zrozumiałe i przejrzyste. Jak będą wyglądać umowy i regulaminy, gdy dostaną je do ręki dzisiejsi 16-latkowie? Zamiast wróżyć z fusów, pokażmy to już dziś. Bo to do ich percepcji dostosowane są wymogi prawne stawiane dokumentom prawnym. Dotychczas to młodzież uczyła się od dorosłych. Wygląda na to, że nadchodzi czas, gdy dorośli dostrzegą wartość w uczeniu się od młodzieży.
PRZERWA NA REKLAMĘ
Najnowsze w dziale Prawo w mediach:
Phishing w branży kryptowalut. Fałszywe rekrutacje kradną dane
Piotr Rozmiarek
Badacze zajmujący się bezpieczeństwem wykryli kampanię socjotechniczną, wymierzoną w osoby poszukujące pracy w branży Web3. Atak ma na celu zorganizowanie fałszywych rozmów kwalifikacyjnych za pośrednictwem aplikacji do spotkań, która instaluje złośliwe oprogramowanie kradnące informacje.
Pozwy SLAPP w Europie. Jak ucisza się dziennikarzy i aktywistów
Krzysztof Fiedorek
W Europie rośnie liczba strategicznych pozwów, które mają na celu zastraszenie dziennikarzy, aktywistów i organizacji społeczeństwa obywatelskiego. Jak wynika z raportu CASE SLAPPs Report 2024, w latach 2010–2023 zidentyfikowano aż 1049 takich przypadków. Najwięcej - w Polsce.
Dlaczego ludzie szerzą dezinformację? Wyniki badań DigiPatch
Ewelina Krajczyńska-Wujec
Osoby silnie motywowane potrzebą władzy częściej udostępniają posty w mediach społecznościowych, w tym dezinformację. Sama władza, podobnie jak potrzeba zdobycia prestiżu i uznania, nie wiąże się z częstotliwością rozpowszechniania fałszywych informacji - wynika z badań z udziałem prof. Małgorzaty Kossowskiej z Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Podobne artykuły:
Dobre praktyki ochrony danych osobowych
Aleksandra Stankiewicz-Billewicz
Większość osób orientuje się w sposobach zabezpieczenia swoich danych. Jednak nadal nie wprowadza posiadanej wiedzy w życie. Nie widać także zmiany postaw w zakresie aktywnej ochrony - wynika z badania "Cyberbezpieczeństwo Polaków 2020" zrealizowanego na zlecenie BIK.
O odpowiedzialności osób i mediów publicznych
Money.pl
Żyjemy w znacznym stopniu w świecie wirtualnym. Dla wielu świat równa się temu, co pokazywane jest w telewizji. Siła oddziaływania obrazów jest wielka.
RODO. Najważniejsze pytania i odpowiedzi od Fundacji internetPR.pl
internetPR.pl
Aby pomóc przygotować się na wejście RODO, Fundacja internetPR.pl przez ponad miesiąc publikowała rozmowy z ekspertami dotyczące jego tematyki. Zobacz wideokompilację rozmów z ekspertami i prawnikami. Zapoznaj się z odpowiedziami na ciekawsze pytania związane z tematyką nowych przepisów.
PITy 2017 - rozliczenie roczne dziennikarza
Pitax.pl
Przed przystąpieniem do wypełnienia rocznej deklaracji podatkowej, koniecznie sprawdźmy, czy nasze rozliczenie roczne PIT za 2017 rok uwzględnia prawidłowo wyliczone przez płatnika koszty uzyskania przychodu. Deklaracje podatkowe PIT są co roku aktualizowane. [artykuł sponsorowany]