Historia prasy polskiej - lata 1945-1957

Prasa w okresie PRL

• Periodyzacja pierwszego trzynastolecia opiera się na kryteriach politycznych:
  
  
  
  • Okres lubelski: lipiec 1944 - 1945.
  • Okres względnego pluralizmu prasy:1945 - 1947.
  • Okres budowania prasy stalinowskiej:1947 - 1953.
  • Okres odwilży:1953 - 1956.
  • Okres małej stabilizacji:1957 - 1970.
• Okres lubelski: lipiec 1944 - 1945.
  
  
  
  • Czas tworzenia systemu prasowego opartego na nowych zasadach:
    
    
    
    • "Uspołecznienie" prasy - wydawcą mogły być tylko organizacje społeczne lub polityczne, a nie osoba fizyczna.
    • Przyznawanie koncesji, a nie na podstawie zgłoszenia.
    • Cenzura prewencyjna.
    • Działalność prasowa była sterowna centralnie, więc zniknął rynek prasowy.
  • Zasady te wprowadził major Jerzy Borejsza.
    
    
    
    • Do 1947 r. był animatorem polskich mediów.
    • On przesądził o tym, że ta prasa była spluralizowana.
    • Miał koncepcję ewolucji, a nie rewolucji systemu prasowego.
    • Stworzył w 1944 r. spółdzielnię wydawniczo - oświatową "Czytelnik".
      
      
      
      • Miała wydawać i kolportować prasę i książki.
      • Do 1947 r. Czytelnik rządził - był najsprawniejszy i najlepiej zorganizowany.
  • Zaczął też wtedy funkcjonować nowy system obiegu informacji:
    
    
    
    • Władza przekazała agencji rządowej "Polpress" prawo do reprezentowania władz od strony propagandowo - informacyjnej.
  • Stworzono Resort Informacji i Propagandy.
  • Wtedy zaczęto tworzyć prasę społeczno - kulturalną i literacką.
    
    
    
    • Tygodnik "Odrodzenie".
      
      
      
      • Był wyrazem łagodności zmian ewolucyjnych w systemie prasowym.
• Okres względnego pluralizmu prasy: 1945 - 1947.
  
  
  
  • Ogromny wzrost ilości tytułów.
  • Sprzyjająca sytuacja polityczna.
    
    
    
    • Powstała prasa opozycyjna.
    • Komuniści starali się ograniczać jej nakład, ograniczając dostęp do papieru.
    • Powstała prasa związana z Episkopatem Polski.
      
      
      
      • Tygodnik Powszechny, kontynuacja przedwojennego Głosu Narodu.
      • Tygodnik Warszawski.
      • Prężny ośrodek - Niepokalanów.
    • Niejednolite jest też stanowisko lewicy.
  • To wszystko jest względne, bo reżyserowane przez władzę, która chce stworzyć swój korzystny wizerunek.
  • Można mówić w tym okresie o nasyceniu tego "rynku prasowego".
    
    
    
    • W każdym mieście ukazują się przynajmniej dwa różne w opcji politycznej dzienniki.
    • Rozrasta się oferta tygodników społeczno - kulturalnych i literackich.
      
      
      
      • Przekrój.
      • Kuźnica.
      • Odra.
• Okres budowania systemu prasy stalinowskiej: 1947 - 1953 r.
  
  
  
  • Cezurą są sfałszowane wybory w 1947 r., które:
    
    
    
    • Legalizują władzę komunistów.
    • Pozwalają im na zaprzestanie tej gry pozorów.
    • Pozwalają im na centralizację prasy.
  • W kwietniu 1947 r. powstała w ramach PZPR pozakonstytucyjna Komisja Prasowa, decydująca w sprawach prasy i propagandy.
  • Powstała Robotnicza Spółdzielnia Wydawnicza (RSW), a upada "Czytelnik".
  • Powstała wspólna polityka prasowa państw skupionych wokół ZSRR na konferencji w Szklarskiej Porębie w 1947 r.
  • O tych zmianach decydował Jakub Berman.
  • Istota modelu stalinowskiego:
    
    
    
    • Kontrola:
      
      
      
      • Kontrola zewnętrzna - cenzura.
      • Kontrola wewnętrzna - w strukturach partyjnych / w redakcjach.
      • Komisja Prasowa decyduje, kto może zostać redaktorem naczelnym.
    • Czystki polityczne:
      
      
      
      • Niewłaściwe pochodzenie.
      • Związki z Londynem.
      • Związki z prasą przedwojenną.
    • Wymiana kadr:
      
      
      
      • Zatrudniani są młodzi, zaangażowani i dyspozycyjni ludzie.
    • Permanentna kampanijność:
      
      
      
      • Non stop mobilizowano społeczeństwo do gotowości i różnych działań.
    • Uniformizacja treści.
    • Monopol PAPu:
      
      
      
      • Filtrował informacje wg zaleceń politycznych.
    • Mistyfikowanie rzeczywistości.
• Okres odwilży: 1953 - 1956 r.
  
  
  
  • Związana ze śmiercią Stalina.
  • Na zjeździe partii w 1954 r. pada postulat, by traktować czytelnika podmiotowo.
  • Radio Wolna Europa publikuje relacje płk Światły, który demaskuje kulisy władzy.
  • W 1954 r.:
    
    
    
    • Tygodnik "Dookoła świata".
  • W 1955 r.:
    
    
    
    • Prasa zaczyna mówić ludzkim głosem.
    • Odbywa się Festiwal Młodzieży.
    • Pojawiają się artykuły o zachodzie.
  • W 1956 r.:
    
    
    
    • Wypadki czerwcowe komentowane są w RÓŻNY sposób.
    • Pojawia się Po Prostu, pismo jednoczące tych, którzy chcieli zmian w systemie (a nie zmian systemu).
    • Kulminacją jest październik, i zmiana na stanowisku I sekretarza (Gomułka).
  • 1957 r.:
    
    
    
    • Tygodnik "Polityka" - przeciwwaga dla "Po Prostu".
    • Czystki w prasie z reformatorów - elementów wrogich.
    • Finał - zamknięcie "Po Prostu" we wrześniu.

Pozostałe części cyklu Historia prasy polskiej:

• Historia prasy polskiej - do roku 1796
• Historia prasy polskiej - lata 1815-1830
• Historia prasy polskiej - lata 1831-1914
• Historia prasy polskiej - lata 1914-1939
• Historia prasy polskiej - lata 1939-1945
• Kampania prasowa Marca `68
• Zmiany mediów elektronicznych w Polsce po 1989 roku