menu szukaj
tygodnik internetowy ISSN 2544-5839
nowe artykuły w każdy poniedziałek
tytuł monitorowany przez IMM i PSMM
zamknij
REKLAMAbanner Konsimo

7.08.2006 Historia mediów

Historia prasy polskiej - lata 1945-1957

Krzysztof Dowgird

Periodyzacja pierwszego trzynastolecia prasy w PRL opiera się na kryteriach politycznych. Wykłady Magisterskiego Zaocznego Studium Dziennikarstwa na Uniwersytecie Warszawskim.

Prasa w okresie PRL


  • Periodyzacja pierwszego trzynastolecia opiera się na kryteriach politycznych:

    • Okres lubelski: lipiec 1944 - 1945.
    • Okres względnego pluralizmu prasy:1945 - 1947.
    • Okres budowania prasy stalinowskiej:1947 - 1953.
    • Okres odwilży:1953 - 1956.
    • Okres małej stabilizacji:1957 - 1970.
  • Okres lubelski: lipiec 1944 - 1945.

    • Czas tworzenia systemu prasowego opartego na nowych zasadach:

      • "Uspołecznienie" prasy - wydawcą mogły być tylko organizacje społeczne lub polityczne, a nie osoba fizyczna.
      • Przyznawanie koncesji, a nie na podstawie zgłoszenia.
      • Cenzura prewencyjna.
      • Działalność prasowa była sterowna centralnie, więc zniknął rynek prasowy.
    • Zasady te wprowadził major Jerzy Borejsza.

      • Do 1947 r. był animatorem polskich mediów.
      • On przesądził o tym, że ta prasa była spluralizowana.
      • Miał koncepcję ewolucji, a nie rewolucji systemu prasowego.
      • Stworzył w 1944 r. spółdzielnię wydawniczo - oświatową "Czytelnik".

        • Miała wydawać i kolportować prasę i książki.
        • Do 1947 r. Czytelnik rządził - był najsprawniejszy i najlepiej zorganizowany.
    • Zaczął też wtedy funkcjonować nowy system obiegu informacji:

      • Władza przekazała agencji rządowej "Polpress" prawo do reprezentowania władz od strony propagandowo - informacyjnej.
    • Stworzono Resort Informacji i Propagandy.
    • Wtedy zaczęto tworzyć prasę społeczno - kulturalną i literacką.

      • Tygodnik "Odrodzenie".

        • Był wyrazem łagodności zmian ewolucyjnych w systemie prasowym.
  • Okres względnego pluralizmu prasy: 1945 - 1947.

    • Ogromny wzrost ilości tytułów.
    • Sprzyjająca sytuacja polityczna.

      • Powstała prasa opozycyjna.
      • Komuniści starali się ograniczać jej nakład, ograniczając dostęp do papieru.
      • Powstała prasa związana z Episkopatem Polski.

        • Tygodnik Powszechny, kontynuacja przedwojennego Głosu Narodu.
        • Tygodnik Warszawski.
        • Prężny ośrodek - Niepokalanów.
      • Niejednolite jest też stanowisko lewicy.
    • To wszystko jest względne, bo reżyserowane przez władzę, która chce stworzyć swój korzystny wizerunek.
    • Można mówić w tym okresie o nasyceniu tego "rynku prasowego".

      • W każdym mieście ukazują się przynajmniej dwa różne w opcji politycznej dzienniki.
      • Rozrasta się oferta tygodników społeczno - kulturalnych i literackich.

        • Przekrój.
        • Kuźnica.
        • Odra.
  • Okres budowania systemu prasy stalinowskiej: 1947 - 1953 r.

    • Cezurą są sfałszowane wybory w 1947 r., które:

      • Legalizują władzę komunistów.
      • Pozwalają im na zaprzestanie tej gry pozorów.
      • Pozwalają im na centralizację prasy.
    • W kwietniu 1947 r. powstała w ramach PZPR pozakonstytucyjna Komisja Prasowa, decydująca w sprawach prasy i propagandy.
    • Powstała Robotnicza Spółdzielnia Wydawnicza (RSW), a upada "Czytelnik".
    • Powstała wspólna polityka prasowa państw skupionych wokół ZSRR na konferencji w Szklarskiej Porębie w 1947 r.
    • O tych zmianach decydował Jakub Berman.
    • Istota modelu stalinowskiego:

      • Kontrola:

        • Kontrola zewnętrzna - cenzura.
        • Kontrola wewnętrzna - w strukturach partyjnych / w redakcjach.
        • Komisja Prasowa decyduje, kto może zostać redaktorem naczelnym.
      • Czystki polityczne:

        • Niewłaściwe pochodzenie.
        • Związki z Londynem.
        • Związki z prasą przedwojenną.
      • Wymiana kadr:

        • Zatrudniani są młodzi, zaangażowani i dyspozycyjni ludzie.
      • Permanentna kampanijność:

        • Non stop mobilizowano społeczeństwo do gotowości i różnych działań.
      • Uniformizacja treści.
      • Monopol PAPu:

        • Filtrował informacje wg zaleceń politycznych.
      • Mistyfikowanie rzeczywistości.
  • Okres odwilży: 1953 - 1956 r.

    • Związana ze śmiercią Stalina.
    • Na zjeździe partii w 1954 r. pada postulat, by traktować czytelnika podmiotowo.
    • Radio Wolna Europa publikuje relacje płk Światły, który demaskuje kulisy władzy.
    • W 1954 r.:

      • Tygodnik "Dookoła świata".
    • W 1955 r.:

      • Prasa zaczyna mówić ludzkim głosem.
      • Odbywa się Festiwal Młodzieży.
      • Pojawiają się artykuły o zachodzie.
    • W 1956 r.:

      • Wypadki czerwcowe komentowane są w RÓŻNY sposób.
      • Pojawia się Po Prostu, pismo jednoczące tych, którzy chcieli zmian w systemie (a nie zmian systemu).
      • Kulminacją jest październik, i zmiana na stanowisku I sekretarza (Gomułka).
    • 1957 r.:

      • Tygodnik "Polityka" - przeciwwaga dla "Po Prostu".
      • Czystki w prasie z reformatorów - elementów wrogich.
      • Finał - zamknięcie "Po Prostu" we wrześniu.

Pozostałe części cyklu Historia prasy polskiej:


Udostępnij znajomym:

dodaj na Facebook prześlij przez Messenger dodaj na Twitter dodaj na LinkedIn

PRZERWA NA REKLAMĘ

Zobacz artykuły na podobny temat:

Telewizja muzyczna w Polsce

Eska TV
Pierwszą telewizją muzyczną w Polsce było MTV, które rozpoczęło nadawanie w 1997 roku. Wtedy też powstała pierwsza polskojęzyczna telewizja muzyczna - Atomic TV.

Koreańska Centralna Telewizja. Historia TV z Korei Północnej

Małgorzata Dwornik
W latach sześćdziesiątych, tuż po uruchomieniu, program północnokoreańskiej telewizji trwał dwie godziny. Dziś nadawany jest od poniedziałku do soboty od 14.30 do 22.30. W niedziele i główne święta trwa znacznie dłużej, bo od 9.00 do 22.30. Ikona stacji, "Różowa Dama" Ri Chun Hi, jest już na emeryturze, jednak w najważniejszych dla kraju chwilach nadal pojawia się na ekranie.

Aftenposten. Historia najpopularniejszego dziennika z Norwegii

Małgorzata Dwornik
Zanim w 1763 roku pojawiła się pierwsza norweska gazeta "Norske Intellektiven-Seddeler", wszelakie informacje ukazywały się jako odręcznie pisane notatki i drukowane ulotki. Pół wieku później,w 1819 roku do rąk czytelników trafił dziennik "Morgenbladet". I właśnie w tej gazecie, w 1836 roku rozpoczął swoją pierwsza pracę młody drukarz Christian Schibsted.

Gibraltar Chronicle. Druga najstarsza na świecie gazeta po angielsku

Małgorzata Dwornik
Pierwszy, czterostronicowy numer ukazał się 4 maja 1801 roku pod długawym tytułem "Continuation of the intelligence from Egypt received by His Majesty`s Ship Flora in three weeks from Alexandria". 11 dni później autorzy postanowili jednak skrócić nazwę gazety. Tak pojawił się istniejący do dzisiaj Gibraltar Chronicle.

POLITIKA. Historia najstarszego dziennika Serbii

Małgorzata Dwornik
W 1904 roku dziennikarz Wladislaw F. Ribnikar założył pierwszą, niezależną serbską gazetę. Oponenci wieszczyli Politice szybki upadek, rząd patrzył podejrzliwie, a czytelnicy... zachwycili się nową jakością. Ribnikar położył podwaliny pod nowoczesne, serbskie dziennikarstwo. Jego następcy mieli jednak zmienne szczęście.

Historia The Times. Burzliwe losy ikony brytyjskiej prasy

Małgorzata Dwornik
The Times przez pierwsze trzy lata ukazywał się jako The Daily Universal Register. Nie zawierał żadnych artykułów a tylko trzy krótkie notatki "z kraju i ze świata". Wszystko się zmieniło wraz z nowym, dynamicznym profilem gazety. Zanim jednak nadszedł czas opiniotwórczości, trzeba było przejść przez etap prasy brukowej.

Lietuvos Aidas. Historia litewskiej gazety, która rodziła się trzy razy

Małgorzata Dwornik
O Lietuvos Aidas na Litwie mówi się czasem "Szkoła Narodu". Dziennik położył podwaliny pod wolne dziennikarstwo litewskie i w dużym stopniu przyczynił się do odbudowy państwowości. Pojawił się w 1918 roku. Kilka razy na całe lata znikał z rynku, by powracać i wyznaczać kierunek litewskiego dziennikarstwa.

więcej w dziale: Historia mediów

dołącz do nas

Facebook LinkedIn X Twitter Google RSS

praca w mediach

Wydawca, influencer
Whitepress Dziennikarz
oferty mediów lokalnych, regionalnych i ogólnopolskich Więcej

reklama


Rozlicz PIT i przekaż 1,5% na projekty fundacji Ogólnopolski Operator Oświaty

zarabiaj

Zarabiaj przez internet

więcej ofert



Reporterzy.info

Dla głodnych wiedzy

Nasze serwisy

Współpraca


© Dwornik.pl Bartłomiej Dwornik 2oo1-2o24