menu szukaj
tygodnik internetowy ISSN 2544-5839
nowe artykuły w każdy poniedziałek
tytuł monitorowany przez IMM i PSMM
zamknij

7.08.2006 Historia mediów

Historia prasy polskiej - lata 1945-1957

Krzysztof Dowgird

Periodyzacja pierwszego trzynastolecia prasy w PRL opiera się na kryteriach politycznych. Wykłady Magisterskiego Zaocznego Studium Dziennikarstwa na Uniwersytecie Warszawskim.

Prasa w okresie PRL


  • Periodyzacja pierwszego trzynastolecia opiera się na kryteriach politycznych:

    • Okres lubelski: lipiec 1944 - 1945.
    • Okres względnego pluralizmu prasy:1945 - 1947.
    • Okres budowania prasy stalinowskiej:1947 - 1953.
    • Okres odwilży:1953 - 1956.
    • Okres małej stabilizacji:1957 - 1970.
  • Okres lubelski: lipiec 1944 - 1945.

    • Czas tworzenia systemu prasowego opartego na nowych zasadach:

      • "Uspołecznienie" prasy - wydawcą mogły być tylko organizacje społeczne lub polityczne, a nie osoba fizyczna.
      • Przyznawanie koncesji, a nie na podstawie zgłoszenia.
      • Cenzura prewencyjna.
      • Działalność prasowa była sterowna centralnie, więc zniknął rynek prasowy.
    • Zasady te wprowadził major Jerzy Borejsza.

      • Do 1947 r. był animatorem polskich mediów.
      • On przesądził o tym, że ta prasa była spluralizowana.
      • Miał koncepcję ewolucji, a nie rewolucji systemu prasowego.
      • Stworzył w 1944 r. spółdzielnię wydawniczo - oświatową "Czytelnik".

        • Miała wydawać i kolportować prasę i książki.
        • Do 1947 r. Czytelnik rządził - był najsprawniejszy i najlepiej zorganizowany.
    • Zaczął też wtedy funkcjonować nowy system obiegu informacji:

      • Władza przekazała agencji rządowej "Polpress" prawo do reprezentowania władz od strony propagandowo - informacyjnej.
    • Stworzono Resort Informacji i Propagandy.
    • Wtedy zaczęto tworzyć prasę społeczno - kulturalną i literacką.

      • Tygodnik "Odrodzenie".

        • Był wyrazem łagodności zmian ewolucyjnych w systemie prasowym.
  • Okres względnego pluralizmu prasy: 1945 - 1947.

    • Ogromny wzrost ilości tytułów.
    • Sprzyjająca sytuacja polityczna.

      • Powstała prasa opozycyjna.
      • Komuniści starali się ograniczać jej nakład, ograniczając dostęp do papieru.
      • Powstała prasa związana z Episkopatem Polski.

        • Tygodnik Powszechny, kontynuacja przedwojennego Głosu Narodu.
        • Tygodnik Warszawski.
        • Prężny ośrodek - Niepokalanów.
      • Niejednolite jest też stanowisko lewicy.
    • To wszystko jest względne, bo reżyserowane przez władzę, która chce stworzyć swój korzystny wizerunek.
    • Można mówić w tym okresie o nasyceniu tego "rynku prasowego".

      • W każdym mieście ukazują się przynajmniej dwa różne w opcji politycznej dzienniki.
      • Rozrasta się oferta tygodników społeczno - kulturalnych i literackich.

        • Przekrój.
        • Kuźnica.
        • Odra.
  • Okres budowania systemu prasy stalinowskiej: 1947 - 1953 r.

    • Cezurą są sfałszowane wybory w 1947 r., które:

      • Legalizują władzę komunistów.
      • Pozwalają im na zaprzestanie tej gry pozorów.
      • Pozwalają im na centralizację prasy.
    • W kwietniu 1947 r. powstała w ramach PZPR pozakonstytucyjna Komisja Prasowa, decydująca w sprawach prasy i propagandy.
    • Powstała Robotnicza Spółdzielnia Wydawnicza (RSW), a upada "Czytelnik".
    • Powstała wspólna polityka prasowa państw skupionych wokół ZSRR na konferencji w Szklarskiej Porębie w 1947 r.
    • O tych zmianach decydował Jakub Berman.
    • Istota modelu stalinowskiego:

      • Kontrola:

        • Kontrola zewnętrzna - cenzura.
        • Kontrola wewnętrzna - w strukturach partyjnych / w redakcjach.
        • Komisja Prasowa decyduje, kto może zostać redaktorem naczelnym.
      • Czystki polityczne:

        • Niewłaściwe pochodzenie.
        • Związki z Londynem.
        • Związki z prasą przedwojenną.
      • Wymiana kadr:

        • Zatrudniani są młodzi, zaangażowani i dyspozycyjni ludzie.
      • Permanentna kampanijność:

        • Non stop mobilizowano społeczeństwo do gotowości i różnych działań.
      • Uniformizacja treści.
      • Monopol PAPu:

        • Filtrował informacje wg zaleceń politycznych.
      • Mistyfikowanie rzeczywistości.
  • Okres odwilży: 1953 - 1956 r.

    • Związana ze śmiercią Stalina.
    • Na zjeździe partii w 1954 r. pada postulat, by traktować czytelnika podmiotowo.
    • Radio Wolna Europa publikuje relacje płk Światły, który demaskuje kulisy władzy.
    • W 1954 r.:

      • Tygodnik "Dookoła świata".
    • W 1955 r.:

      • Prasa zaczyna mówić ludzkim głosem.
      • Odbywa się Festiwal Młodzieży.
      • Pojawiają się artykuły o zachodzie.
    • W 1956 r.:

      • Wypadki czerwcowe komentowane są w RÓŻNY sposób.
      • Pojawia się Po Prostu, pismo jednoczące tych, którzy chcieli zmian w systemie (a nie zmian systemu).
      • Kulminacją jest październik, i zmiana na stanowisku I sekretarza (Gomułka).
    • 1957 r.:

      • Tygodnik "Polityka" - przeciwwaga dla "Po Prostu".
      • Czystki w prasie z reformatorów - elementów wrogich.
      • Finał - zamknięcie "Po Prostu" we wrześniu.

Pozostałe części cyklu Historia prasy polskiej:


Udostępnij znajomym:

dodaj na Facebook prześlij przez Messenger dodaj na Twitter dodaj na LinkedIn


PRZERWA NA REKLAMĘ

Zobacz artykuły na podobny temat:

William Randolph Hearst - twórca czwartej władzy

Przemysław Szczypczyk
William Randolph Hearst jest uważany za twórcę współczesnych mass mediów. Postanowił dosięgnąć swoim dziennikiem "człowieka na ulicy i kobietę w kuchni".

Trouw. Historia holenderskiego dziennika, który wyszedł z podziemia

Małgorzata Dwornik
Powstał w czasie II wojny światowej i był jedną z najpopularniejszych gazet holenderskiego podziemia. Publikował poradniki ukrywania Żydów, co wielu pracowników przypłaciło życiem. Targany niemal bez przerwy wewnętrznymi konfliktami, przez chwilę prowadzona przez dwóch naczelnych. W tym roku Trouw świętuje 75 lat.

W PRL-u wszyscy dziennikarze współpracowali?

Money.pl
Każdy dziennikarz, który przedstawiał cenzurze teksty do akceptacji, może być w myśl nowej ustawy lustracyjnej obwiniany o współpracę z organami bezpieczeństwa PRL - twierdzi Izba Wydawców Prasy.

South Wales Echo. Historia walijskiego dziennika z inną wizją tabloidu

Małgorzata Dwornik
Podaj ludziom fakty zwięźle, ale upewnij się, że to fakty - taki kierunek wytyczył założonej w 1880 roku gazecie jej twórca David Duncan. South Wales Echo było wierne tej dewizie nawet wiek później, kiedy stało się tabloidem. Wyjątkowym, bo sprawy lokalne przedkładało nad pogoń za sensacją. Angażującym się aktywnie w życie regionu i akcje społeczne. A nawet tworząc własną markę piwa.

Carlo Lorenzini Collodi. Dziennikarska historia twórcy Pinokia

Małgorzata Dwornik
Historia drewnianego pajaca przyniosła Carlo Lorenzini światowy sukces, którego autor nie doczekał. Dziś pamiętany jest jako pisarz, ale zapomniany jako dziennikarz. A również na tym polu miał wiele osiągnięć. I to kompletnie nie związanych z literaturą dziecięcą.

Czwarta władza w Ameryce: Nieodparty urok szklanego ekranu

Urszula Sienkiewicz
Wystarczyło kilka lat, by czołowe miejsce w amerykańskich domach zajął nowy bożek - telewizor. Artykuł udostępniony przez SAGA Foundation.

SVT Sveriges Television AB. Historia telewizji publicznej w Szwecji

Małgorzata Dwornik
Szwedzka telewizja publiczna nadaje ponad 60 lat. Sukces przyniósł jej piłkarski mundial, a przez kolejne lata zyskała miano europejskich specjalistów od prognozy pogody i programów muzycznych. Choć do dziś bardzo niemiło wspomina się tam historię pewnego Mosarta.

więcej w dziale: Historia mediów

dołącz do nas

Facebook Twitter Google+ LinkedIn RSS

reklama


Rozlicz PIT i przekaż 1,5% na projekty fundacji Ogólnopolski Operator Oświaty



zarabiaj

Zarabiaj przez internet

więcej ofert



Reporterzy.info

Dla głodnych wiedzy

Nasze serwisy

Współpraca


© Dwornik.pl Bartłomiej Dwornik 2oo1-2o23