in English
7.08.2006 Historia mediów
Historia prasy polskiej - lata 1945-1957
Krzysztof Dowgird
Prasa w okresie PRL
- Periodyzacja pierwszego trzynastolecia opiera się na kryteriach politycznych:
- Okres lubelski: lipiec 1944 - 1945.
- Okres względnego pluralizmu prasy:1945 - 1947.
- Okres budowania prasy stalinowskiej:1947 - 1953.
- Okres odwilży:1953 - 1956.
- Okres małej stabilizacji:1957 - 1970.
- Okres lubelski: lipiec 1944 - 1945.
- Czas tworzenia systemu prasowego opartego na nowych zasadach:
- "Uspołecznienie" prasy - wydawcą mogły być tylko organizacje społeczne lub polityczne, a nie osoba fizyczna.
- Przyznawanie koncesji, a nie na podstawie zgłoszenia.
- Cenzura prewencyjna.
- Działalność prasowa była sterowna centralnie, więc zniknął rynek prasowy.
- Zasady te wprowadził major Jerzy Borejsza.
- Do 1947 r. był animatorem polskich mediów.
- On przesądził o tym, że ta prasa była spluralizowana.
- Miał koncepcję ewolucji, a nie rewolucji systemu prasowego.
- Stworzył w 1944 r. spółdzielnię wydawniczo - oświatową "Czytelnik".
- Miała wydawać i kolportować prasę i książki.
- Do 1947 r. Czytelnik rządził - był najsprawniejszy i najlepiej zorganizowany.
- Zaczął też wtedy funkcjonować nowy system obiegu informacji:
- Władza przekazała agencji rządowej "Polpress" prawo do reprezentowania władz od strony propagandowo - informacyjnej.
- Stworzono Resort Informacji i Propagandy.
- Wtedy zaczęto tworzyć prasę społeczno - kulturalną i literacką.
- Tygodnik "Odrodzenie".
- Był wyrazem łagodności zmian ewolucyjnych w systemie prasowym.
- Tygodnik "Odrodzenie".
- Czas tworzenia systemu prasowego opartego na nowych zasadach:
- Okres względnego pluralizmu prasy: 1945 - 1947.
- Ogromny wzrost ilości tytułów.
- Sprzyjająca sytuacja polityczna.
- Powstała prasa opozycyjna.
- Komuniści starali się ograniczać jej nakład, ograniczając dostęp do papieru.
- Powstała prasa związana z Episkopatem Polski.
- Tygodnik Powszechny, kontynuacja przedwojennego Głosu Narodu.
- Tygodnik Warszawski.
- Prężny ośrodek - Niepokalanów.
- Niejednolite jest też stanowisko lewicy.
- To wszystko jest względne, bo reżyserowane przez władzę, która chce stworzyć swój korzystny wizerunek.
- Można mówić w tym okresie o nasyceniu tego "rynku prasowego".
- W każdym mieście ukazują się przynajmniej dwa różne w opcji politycznej dzienniki.
- Rozrasta się oferta tygodników społeczno - kulturalnych i literackich.
- Przekrój.
- Kuźnica.
- Odra.
- Okres budowania systemu prasy stalinowskiej: 1947 - 1953 r.
- Cezurą są sfałszowane wybory w 1947 r., które:
- Legalizują władzę komunistów.
- Pozwalają im na zaprzestanie tej gry pozorów.
- Pozwalają im na centralizację prasy.
- W kwietniu 1947 r. powstała w ramach PZPR pozakonstytucyjna Komisja Prasowa, decydująca w sprawach prasy i propagandy.
- Powstała Robotnicza Spółdzielnia Wydawnicza (RSW), a upada "Czytelnik".
- Powstała wspólna polityka prasowa państw skupionych wokół ZSRR na konferencji w Szklarskiej Porębie w 1947 r.
- O tych zmianach decydował Jakub Berman.
- Istota modelu stalinowskiego:
- Kontrola:
- Kontrola zewnętrzna - cenzura.
- Kontrola wewnętrzna - w strukturach partyjnych / w redakcjach.
- Komisja Prasowa decyduje, kto może zostać redaktorem naczelnym.
- Czystki polityczne:
- Niewłaściwe pochodzenie.
- Związki z Londynem.
- Związki z prasą przedwojenną.
- Wymiana kadr:
- Zatrudniani są młodzi, zaangażowani i dyspozycyjni ludzie.
- Permanentna kampanijność:
- Non stop mobilizowano społeczeństwo do gotowości i różnych działań.
- Uniformizacja treści.
- Monopol PAPu:
- Filtrował informacje wg zaleceń politycznych.
- Mistyfikowanie rzeczywistości.
- Kontrola:
- Cezurą są sfałszowane wybory w 1947 r., które:
- Okres odwilży: 1953 - 1956 r.
- Związana ze śmiercią Stalina.
- Na zjeździe partii w 1954 r. pada postulat, by traktować czytelnika podmiotowo.
- Radio Wolna Europa publikuje relacje płk Światły, który demaskuje kulisy władzy.
- W 1954 r.:
- Tygodnik "Dookoła świata".
- W 1955 r.:
- Prasa zaczyna mówić ludzkim głosem.
- Odbywa się Festiwal Młodzieży.
- Pojawiają się artykuły o zachodzie.
- W 1956 r.:
- Wypadki czerwcowe komentowane są w RÓŻNY sposób.
- Pojawia się Po Prostu, pismo jednoczące tych, którzy chcieli zmian w systemie (a nie zmian systemu).
- Kulminacją jest październik, i zmiana na stanowisku I sekretarza (Gomułka).
- 1957 r.:
- Tygodnik "Polityka" - przeciwwaga dla "Po Prostu".
- Czystki w prasie z reformatorów - elementów wrogich.
- Finał - zamknięcie "Po Prostu" we wrześniu.
Pozostałe części cyklu Historia prasy polskiej:
PRZERWA NA REKLAMĘ
Najnowsze w dziale Historia mediów:
Dimmalætting. Historia najstarszego dziennika na Wyspach Owczych
Małgorzata Dwornik
Najstarsza gazeta na Wyspach Owczych przetrwała pożary, bankructwa i brytyjską "przyjazną okupację". Choć wielokrotnie ogłaszano jej koniec, Dimmalætting od 148 lat niezmiennie relacjonuje życie archipelagu. Ten tytuł dla Farerów stał się symbolem walki o własną tożsamość.
Jamal Khashoggi. Medialna pułapka, iluzja wolności i cena wolnego słowa
Małgorzata Dwornik
Znał osobiście Osamę bin Ladena i doradzał saudyjskim królom, by ostatecznie stać się ich największym krytykiem. Jamal Khashoggi wszedł do konsulatu w Stambule i przepadł bez wieści, wstrząsając światową opinią publiczną. Oto historia człowieka, który przeszedł drogę od pałacowych salonów do wygnania, płacąc najwyższą cenę za walkę o wolność słowa.
Historia The New York Times. Wszystkie wiadomości nadające się do druku
Małgorzata Dwornik
W samym sercu XIX-wiecznego Nowego Jorku, gdy wieści z drugiego końca świata płynęły telegrafem, a gazeta była głosem opinii publicznej, dwóch ambitnych dziennikarzy stworzyło skromny czterostronicowy dziennik, który z czasem przeistoczył się w legendę.
Podobne artykuły:
Historia Die Welt. Gazeta, której marzeniem było zjednoczenie Niemiec
Małgorzata Dwornik
2 kwietnia 1946 roku w Hamburgu, a właściwie w jego ruinach, ukazała się pierwsza niemiecka gazeta pod patronatem wojskowych władz brytyjskich. Przez lata redakcja Die Welt udowadniała, że dobry, ogólnokrajowy tytuł można wydawać poza stolicą. Kiedy już się do niej przenieśli, wyznaczali kolejne, tym razem cyfrowe szlaki.
William Lane. Dziennikarz, który utopię chciał wprowadzić w życie
Małgorzata Dwornik
Twórca australijskich gazet The Boomerang i The Worker z jednej strony walczył o prawa robotników i kobiet, z drugiej nie wstydził się własnego rasizmu. Zafascynowany utopijnymi wizjami wizją idealnego społeczeństwa, tworzył eksperymentalne osady-komuny dla wybranych. To nie miało prawa się udać. A jednak próbował. Na dwóch kontynentach.
Kontrola jest lepsza
Ignacio Ramonet
Najszlachetniejszym obowiązkiem ludzi mediów jest napiętnowanie przypadków pogwałcenia prawa. Za jego spełnianie musieli oni wielokrotnie drogo płacić. Jednak przez długi czas obywatele, przynajmniej w społeczeństwach demokratycznych, mogli w swej walce przeciw nadużyciom władzy zdać się na prasę i inne środki przekazu.
Reporterzy Bez Granic. Historia organizacji Reporters Sans Frontières
Małgorzata Dwornik
W czerwcu 1985 roku, we francuskim Montpellier, czterech dziennikarzy zainspirowanych działalnością organizacji Médecins sans frontières postanowiło stworzyć jej odpowiednik w świecie mediów. Dziś RSF ma 134 korespondentów na całym świecie, a na koncie wiele sukcesów... oraz kontrowersji.
